‘Vrijheid voor iedereen’: Verzetsstrijdster Truus Menger (1923 – 2016)

Soroptimist Gonny Loman las het overlijdensbericht in de krant van kunstenares Truus Menger (92), die in de Tweede Wereldoorlog in het Haarlemse gewapende verzet zat. Een groot deel van haar leven woonde Truus echter in Westfriesland.  Erkenning voor haar heldendaad kwam pas laat. Volgens Gonny zou Truus Menger een goede Soroptimist zijn geweest.

Gonny:  In mijn vensterbank staat een klein beeldje; twee kinderen schuilend onder een doek, gemaakt door Truus Menger.  Gé de Vries – ook lid van Soroptimist club Hoorn e.o. – had contact met Truus gelegd. Dat mondde uit in een opdracht om een aantal beeldjes te maken voor werknemers die afscheid namen van kinderhuis de Schuilhoeve in Grootebroek. In 1982 werd in het Haarlemse Kenaupark ter ere van Hannie Schaft een monument onthuld, ook gemaakt door Truus Menger. Toen pas werd erkend dat er ook vrouwelijke  verzetshelden waren.

Kunstwerken van Truus Menger; Hannie Schaft in Haarlem en een oorlogsmonument in Hoorn.

Kunstwerken van Truus Menger; Hannie Schaft in Haarlem en oorlogsmonument ‘Wanhoop’ in Hoorn.

Toen niet, nu niet, nooit

Truus was zestien in de oorlog. Zij en haar veertienjarige zusje Freddie sloten zich aan bij de gewapende communistische verzetsgroep ‘Raad van verzet’.  Ze begonnen met het rondbrengen van anti-Duitse blaadjes en al gauw stonden de Haarlemse zusjes bekend om hun dapperheid. De jonge leeftijd van de meisjes was een voordeel. In 1982 schreef Truus in haar boek `Toen niet , nu niet, nooit´: jonge meisjes wekten minder achterdocht bij de nazi´s.

Afgrijselijke moord

Hannie Schaft (1920 – 1944) werd vlak voor het einde van de oorlog geëxecuteerd, Truus heeft nog geprobeerd haar te bevrijden. Hannie en Truus vermoorden in maart 1945 de NSB’er Willem Zirkzee en op 15 maart Ko Langendijk, die voor de Sicherheitsdienst was gaan werken. Truus vond de liquidaties ‘afgrijselijk, maar het kon niet anders…’

Mobilisatie-Oorlogskruis

Erkenning voor haar verzetsdaden kwam pas laat. Jaren van miskenningen, zelfs beledigingen, gingen er aan vooraf. Bij haar 75e verjaardag (1998) werd Truus vanwege haar verdiensten benoemd tot Officier in de Orde van Oranje-Nassau, maar het grootste eerbetoon kwam in 2014, toen zij en haar zus Freddie het Mobilisatie-Oorlogskruis kregen uit handen van Premier Mark Rutte.

Vrijheid voor iedereen

Truus Menger zou een goede Soroptimist geweest zijn; na de oorlog gaf ze, tot op hoge leeftijd, gastlessen op scholen om kinderen te waarschuwen voor het fascisme; ze kwam op voor vrouwenrechten en steunde Nelson Mandela in Zuid Afrika.

Truus Menger haar motto (typisch vrouwelijk?) was: het gaat niet om mij, het gaat om het grote geheel, om de vrijheid van iedereen.

Gonny Loman

Truus Menger trad geregeld op als gastspreker op (internationale) universiteiten en middelbare scholen, waar ze over oorlogen, antisemitisme, verdraagzaamheid en onverschilligheid sprak. In 1982 schreef ze een boek over haar ervaringen in de oorlog: Toen niet, nu niet, nooit. Ter ere van haar 75e verjaardag(1998) werd het boek in het Engels vertaald Not Then, Not Now, Not Ever. Later is er ook een Duitse vertaling getiteld Im letzten Augenblick uitgekomen (2000). In Wenen was in 1997 de première van een toneelstuk gebaseerd op het leven Hannie, Freddie en Truus. Ook in Nederland is er een toneelstuk gemaakt. Truus Menger werd als kunstenares bekend onder de naam van haar man Piet Menger, die zij had leren kennen in het verzet. Bij Herinneringscentrum Kamp Westerbork staat het beeld Bevroren Tranen, dat Truus Menger maakte voor alle kinderen die zij in de oorlog niet heeft kunnen redden. Hun oudste dochter werd naar Hannie Schaft vernoemd. Deze Hannie Menger was voorzitster van de Stichting Nationale Hannie Schaft-Herdenking. Truus Menger was één van de laatst levende vertegenwoordigers van het gewapend verzet tegen de Duitse bezetter tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Beeld Hannie Schaft (Haarlem): Familieman – Eigen werk

Beeld Wanhoop (Hoorn): Dqfn13 – Eigen werk

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s