Gender is een westerse uitvinding

Eén van de meest schadelijke dingen die de kolonisatie heeft gebracht in Afrika zijn de zogenaamde verschillen tussen man en vrouw. Dat stelt de Nigeriaanse socioloog Oyèronké Oyèwumi. Voor het koloniale tijdperk was de West-Nigeriaanse bevolking genderloos. “Het lichaam bepaalt niet je identiteit of sociale positie, dat doet senioriteit.”

Oyèrónké  Oyèwumi
De Nigeriaanse  Socioloog Oyèrónké  Oyèwumi onderzocht hoe gender eruitziet bij het Yorubavolk waar zij opgroeide. De Amerikaanse docenten sloegen haar tijdens haar studie aan de universiteit in Californië om de oren met generalisaties  als;  vrouwen zouden passief zijn en onderworpen aan mannen. Zij herkende zich daarin niet en ook niet vrouwen die zij kende in haar geboorteland.

“Het westen is geobsedeerd door het lijf”, stelt ze.  “Er bestaan allerlei generaliseringen over mannen en vrouwen, gebaseerd op die biologische verschillen.

Yorubaland
Ik ging op zoek naar gender in Yorubaland, maar van oudsher is de Yuruba een genderloos volk. Je ziet het terug in de taal. Er is geen apart woord voor broer of zus. Sociale categorieën die in het Engels een gender hebben, zoals ‘husband’ of ‘wife’, kunnen bij de Yoruba door iedereen vervuld worden. Traditionele namen verraden niets over het biologische lichaam van de drager en verwijzen niet naar een hij of zij.”

“Wel is er een woord voor ‘vrouw’ obinrin en voor ‘man’ okùnrin  in het Yoruba, die woorden worden gebruikt om de anatomie aan te duiden. Het lichaam bepaalt niet de identiteit of sociale positie. Obinrin of okùnrin  kunnen allebei bestuurder, genezer, boer , handelaar of jager zijn.

De sociale positie wordt gevormd door je leeftijd t.o.v. de ander: senioriteit.”

Leeftijd
Bij haar thuis staat haar vader (92jr.), aan het hoofd van de familie, hij is niet de  ‘koning’ want een oba kan ook een vrouw zijn. Ze heeft 26 broers en zussen, zij is de 8ste in de rij. Iemand die ouder is dan jezelf spreek je niet met de voornaam aan als teken van respect. De leeftijdsverschillen bepalen de verhoudingen.

Oyèrónko ziet gender als een westers exportproduct. Het schadelijkste resultaat  van kolonisatie is niet per se dat het de categorieën ‘man’ en ‘vrouw’ bracht, maar dat de vrouw ondergeschikt werd gemaakt en de man alle middelen in handen kreeg, zoals, onderwijs, werk, land en leiderschap. Er is daardoor steeds minder bewegingsruimte voor de vrouwen. Niet door de tradities, maar door het koloniale systeem. Leiderschap was nooit voorbehouden aan mannen. Ook de goden waren niet per definitie mannelijk.

Het Christendom heeft daarin   grote veranderingen gebracht.

Kerngezin
Afrikaanse regeringen zijn hypermasculiene instituten geworden. Het kerngezin is het nieuwe ideaal, een familievorm waarin de vrouw ondergeschikt is en dit gaat ten koste van de traditionele verhoudingen. De markten in Yoruboland werden van oudsher gerund door de meest gekwiekste handelaren, vroeger waren dat vooral vrouwen, al deed dat label er toen niet zoveel toe. Deze ruimte wordt nu  in rap tempo overgenomen door mannen.

Hedendagse hulpverleners , vrouwenrechten activisten en hedendaagse feministen lijden aan een westerse tunnelvisie, vindt sociologe Oyéwumi.

Witte vrouwen zien alleen zichzelf, gaan uit van hun eigen ervaring en doen alsof die universeel is. Ze noemt dat Feministisch kolonialisme.

“Veel feministen zien de genderongelijkheid wereldwijd als de ergste vorm van onderdrukking. Maar ze hebben niet door dat ze bevoorrecht zijn door hun witheid, net als witte mannen. Er is daarom nooit sprake geweest van global sisterhood. Witte vrouwen zijn blind voor de effecten van kolonialisme en rassen ongelijkheid”, stelt Oyèwumi.

Witte vrouwen moeten bevrijd worden, denkt ze, eerder dan zwarte vrouwen.

Er is nog steeds een salariskloof tussen mannen en vrouwen, in de politiek  zijn vrouwen ondervertegenwoordigd, witte vrouwen zijn dagelijks slachtoffer van seksueel geweld. Haar punt is dat witte vrouwen helemaal geen vrijheid te bieden hebben aan zwarte vrouwen, witte vrouwen zijn zelf niet vrij.  Het ergste vind Oyèronké Oyèwumi  dat de Afrikanen zo vaak verteld is dat hun cultuur waardeloos en onbeschaafd is, dat ze het zelf zijn gaan geloven. Altijd werd er geleerd van het Westen, het westen heeft nooit iets van de Afrikanen willen leren.

 

Wie is Oyèronké Oyèwumi?

Oyèronké Oyèwumi werd in 1958 geboren in Nigeria Ze studeerde Sociologie aan de universiteit van Californië. In 1997 kwam haar eerst boek uit: the invention of women. Het werd onthaald als een baanbrekend werk op het gebied van gender en feminisme.Oyèwumi is inmiddels hoogleraar Sociologie aan de  Stronybrook Universiteit in New York

Auteur: Gonny Loman (theoloog)

______________________________________________________________

bron:  One World  (juni 2018) magazine voor een eerlijke en duurzame wereld

foto: Stony Brook University

 

 

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s